ProjektowanieOgrodow.FuncjeRoslinnosci
Joanna Struzik

Czy roślinność w Twoim ogrodzie ma wpływ na środowisko? Sprawdź!

Roślinność odgrywa ogromną rolę w kształtowaniu warunków środowiskowych. Najcenniejszą wartością terenów zieleni jest ich ogromna rola w łagodzeniu skomplikowanych i uciążliwych warunków zdrowotno-klimatycznych m.in. w wychwytywaniu i neutralizacji zanieczyszczeń.

Roślinność pełni rolę filtra ograniczającego szkodliwe działanie zanieczyszczeń pyłowych i gazowych oraz zmniejsza zasięg oddziaływania tych zanieczyszczeń. Budowa morfologiczna powierzchni liści, kory pni i gałęzi zwykle potęguje efekt filtrowania, zaś duża przyczepność ziaren pyłu do liści i igieł powoduje, że stężenie zapylenia powietrza, po przejściu przez teren zielony, znacznie maleje. Jeżeli np. na zadrzewionym odcinku o określonej długości, stopień zapylenia zmaleje nawet o 90%, to na odcinku nie zadrzewionym, o tej samej długości, zmniejszy się tylko o połowę. Roślinność ma także znaczny wpływ na zmniejszenie zanieczyszczeń gazowych, chłonąc z powietrza różne gazy, które w postaci związków chemicznych gromadzą się w jej tkankach. Średniej wielkości drzewo liściaste jest zdolne w ciągu jednego okresu wegetacyjnego wchłonąć składniki toksyczne pochodzące ze spalania ok. 130 kg paliwa! Natomiast pasy zwartej zieleni o szerokości 10-15m skutecznie zatrzymują znaczną część zanieczyszczeń pochodzących ze spalin.

Kolejna istotna funkcja roślinności polega na regulacji wymiany gazowej. Jednym z podstawowych zadań roślin jest oczywiście produkcja tlenu i asymilacja dwutlenku węgla, w wyniku której zachodzi właśnie wymiana gazowa, przy czym jest to szczególnie istotne w terenach zabudowanych, gdzie wszystkie rodzaje procesów spalania (ogrzewanie, komunikacja, przemysł, ludzie, zwierzęta) zużywają szczególnie dużo tlenu, wydzielając przy tym olbrzymie ilości dwutlenku węgla. W krajach o umiarkowanym klimacie i krótkim okresie wegetacji, każdy hektar zwartej roślinności pochłania w procesie fotosyntezy nie mniej niż 5 ton dwutlenku węgla!

ProjektowanieOgrodów.FunkcjeRoslinnosci(Fot. J. Struzik - Projektowanie ogrodów)

Niezwykle istotny jest też wpływ zieleni na temperaturę i wilgotność powietrza. Szata roślinna znacząco oddziałuje na zmniejszenie temperatury powietrza w ciągu dnia. Obszary zieleni stanowią swego rodzaju wyspy chłodu w terenie zabudowanym i przyczyniają się do redukcji stresu termicznego w okresie wysokich temperatur. Dodatkowo tereny pokryte roślinnością zawierają stosunkowo dużo wilgoci, gdyż magazynują (dzięki mechanizmowi retencji) duże ilości wód opadowych oraz wydzielają znaczne ilości pary wodnej powstałej w wyniku zachodzących procesów fizjologicznych. Tereny zabudowane, pokryte różnego rodzaju nawierzchniami nieprzepuszczalnymi, są tymczasem dużo uboższe w wodę, która po opadach w większości po prostu spływa do kanalizacji.

Szata roślinna w istotny sposób reguluje także ruch powietrza. Z jednej strony stymuluje cyrkulację lokalną, przez co wspomaga przewietrzanie, z drugiej zaś łagodzi prędkość wiatru. Tereny pokryte roślinnością mają wyższy współczynnik szorstkości podłoża od terenów zabudowanych, zaś prędkość wiatru zależy w dużym stopniu od porowatości podłoża.

Na poprawę jakości środowiska ma też wpływ wydzielanie przez rośliny fitoncydów oraz jonizacja powietrza. Wiele gatunków wydziela do powietrza liczne substancje lotne, wśród których są olejki eteryczne, o specyficznych własnościach leczniczych. Mechanizm oraz zakres oddziaływania tych związków nie został dotychczas w pełni poznany. Wiadomo, że fitoncydy m.in. działają zabójczo na bakterie, niektóre grzyby, a nawet owady. Na człowieka mają zaś korzystne działanie, gdyż dezynfekują górne drogi oddechowe, obniżają ciśnienie krwi i lekko uspokajają lub wzmagają aktywność, podnoszą ciśnienie i usuwają zmęczenie - w zależności od  jakiej rośliny pochodzą. Substancje lotne mogą być wydzielane przez niektóre kwiaty, liście, a także korę. Generalnie roślinność wydzielająca fitoncydy stanowi swego rodzaju naturalną ochronę zdrowia i z pewnością przyczynia się do polepszania środowiska życia człowieka.

Kolejna niezwykle ważna funkcja to zdolnością do tłumienia hałasu przez roślinność. Fale dźwiękowe rozprzestrzeniające się nad powierzchnią gruntu natrafiają na skuteczną barierę w postaci roślin, które powodują ugięcie fal akustycznych oraz ich absorbcję (gałęzie i liście działają jak rezonatory). Liczne pomiary porównawcze wykonywane nad powierzchniami o różnym pokryciu terenu wykazały przy tym, że najbardziej skutecznie tłumiącym typem zieleni są drzewostany.

Wreszcie jedną z najbardziej oczywistych ról roślinności w środowisku, która od razu przychodzi na myśl, jest funkcja estetyczna. Roślinność jest jednym z zasadniczych elementów struktury przestrzennej krajobrazu, wpływającym na jego fizjonomię i piękno. Generalnie, roślinność z racji różnorodności form, kształtów, barw i odcieni, dzięki cykliczności zmian kolorytu, przysparza ludziom przeżyć estetycznych, jedynych w swoim rodzaju. Człowiek, mimo iż dąży uparcie do otaczania się wieloma wyprodukowanymi przez siebie przedmiotami, które są raczej dalekie od naturalności, ma jednak potrzebę kontaktu z przyrodą. Piękno układów roślinnych oddziałuje w istotny sposób na system nerwowy człowieka, ułatwiając regenerację sił psychicznych i redukując poziom stresu.

Wyraźnie widać zatem, iż roślinność pełni tak wiele istotnych funkcji w naszym otoczeniu, że powinniśmy dbać o nią nieustannie. Pielęgnować, doceniać i starać się zachować w jak najlepszym stanie, a z pewnością nam się odwdzięczy .

Czytaj także:

- Styczeń w ogrodzie

- Przykłady gatunków rodzimych roślin do wykorzystania w ogrodach

- Zastosowanie gatunków rodzimych roślin w ogrodach

- Główne zasady projektowania ogrodów

 


Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych oraz funkcjonalnych. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Dowiedz się więcej jak wyłączyć ciasteczka. Nie pokazuj więcej tego komunikatu