Joanna Struzik - Projektowanie ogrodów - Allelopatia
Joanna Struzik

O wpływie sąsiedztwa wybranych roślin w ogrodzie na wybranych przykładach. Wykorzystaj je w swoim ogrodzie!

Rośliny posiadają właściwości wydzielania do gleby i atmosfery różnych produktów przemiany materii. Zjawisko to nosi nazwę allelopatii. Wyprodukowane związki chemiczne, pobierane przez rosnących obok sąsiadów mogą oddziaływać albo hamująco na ich rozwój, albo stymulująco.

Negatywne reakcje allelopatyczne powstają zazwyczaj pomiędzy roślinami, które w naturalnych ekosystemach obok siebie nie występują, bowiem ewolucyjnie utrwalane są stosunki dobrosąsiedzkie.

W książkach poświęconych uprawom ekologicznym i biodynamicznym można znaleźć szczegółowe informacje na temat sąsiedztwa roślin, głównie jednak uprawianych warzyw. Poniżej znajduje się kilka przykładów, dotyczących gatunków dziko rosnących, które w ogrodzie wzorowanym na naturze mogą stać się jego pełnoprawnymi komponentami. Mogą one w istotny sposób wzbogacić kompozycję i przyczynić się do lepszego rozwoju pozostałych roślin.

Na zioła w naszym ogrodzie niekorzystnie oddziałuje bylica piołun (Artemisia absyntium), pozytywnie zaś krwawnik pospolity (Achillea millefolium), który poprawia ich wzrost i potęguje aromat. Niechętnie widziana w ogrodzie pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica) zwiększa odporność innych roślin na choroby i przyspiesza tworzenie próchnicy w glebie.

Joanna Struzik - Projektowanie Ogrodów - Allelopatia - Krwawnik i PokrzywaKrwawnik i pokrzywa – sprzymierzeńcy ziół (Fot. J. Struzik - Projektowanie ogrodów)

Poprawa warunków glebowych, wzbogacenie jej w próchnicę, dzięki przyciąganiu dżdżownic, odbywa się za sprawą kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis) i mniszka pospolitego (Taraxacum officinale).

Joanna Struzik - Projektowanie Ogrodów - Allelopatia - Kozłek i MniszekKozłek i mniszek – poprawiają warunki glebowe (Fot. J. Struzik - Projektowanie ogrodów)

Nie powinniśmy natomiast sadzić obok siebie bazylii (Ocimum basilicum) w sąsiedztwie ruty (Ruta graveolens), jak również majeranku oraz jaskra polnego (Ranunculus arvensis) obok roślin motylkowatych. Wśród gatunków ozdobnych aksamitki (Tagetes sp.) wyróżniają się korzystnym wpływem na wiele roślin ogrodowych (z wyjątkiem ziół), zaś nasturcja (Tropaeolum x hybridum) stanowi dobre sąsiedztwo dla pomidorów i ogórków.

Joanna Struzik - Projektowanie Ogrodów - Allelopatia - Aksamitka i NasturcjeAksamitki i nasturcje – piękne i pożyteczne... (J. Struzik - Projektowanie ogrodów)

Petunie (Petunia sp.) dobrze wpływają na fasolę (Phaseolus vulgaris), a róża (Rosa sp.) z czosnkiem (Allium sp.) czują się wprost wyśmienicie. Dodatkowo czosnek wśród ziół zwiększa ich aromat.

Joanna Struzik - Projektowanie Ogrodów - Allelopatia - Róża i CzosnekRóża i czosnek – dobrana para (J. Struzik - Projektowanie ogrodów)

Właściwe sąsiedztwo może także pomóc w walce biologicznej ze szkodnikami upraw. Można tu wymienić na przykład bylicę pospolitą (Artemisia vulgaris) i bylicę piołun (Artemisia absynthium), które odstraszają bielinka kapustnika i szkodniki sadów, jak również pchełki i ślimaki oraz wrotycz pospolity (Tanacetum vulgare), który odstrasza mrówki.

Joanna Struzik - Projektowanie Ogrodów - Allelopatia - Bylica i WrotyczBylica i wrotycz – liderzy biologicznej walki ze szkodnikami (Fot. J. Struzik - Projektowanie ogrodów)

Oprócz pozytywnego wpływu sąsiedztwa roślin, dzięki któremu można eliminować choroby i szkodniki, stosuje się również preparaty roślinne (doglebowo lub dolistnie), co pomaga utrzymać rośliny uprawne w lepszej kondycji. Wspomniana już pokrzywa zwyczajna i pokrzywa żegawka (Urtica urens), są wykorzystywane do sporządzania preparatów przeciwko mszycom, podobnie jak rumianek pospolity (Matricaria chamomilla), paproć orlica pospolita (Pteridium aquilinum) i lulek czarny (Hyoscyamus niger). Przędziorki możemy starać się wyeliminować przy pomocy bielunia dziędzierzawy (Datura stramonium). Bielinek kapustnik nie będzie czuł się komfortowo, jeżeli zastosujemy wyciągi z takich roślin jak wrotycz pospolity, ostróżka wyniosła (Delphinium elatum) czy bez czarny (Sambucus nigra), a ślimaków nie zachwyci obecność orlicy pospolitej i bylicy piołun. W przypadku chorób grzybowych (mączniak prawdziwy i rzekomy) dość wszechstronnie działa skrzyp polny (Equisetum arvense) i krwawnik pospolity.


Sporo już wiemy na temat allelopatii, ale niestety nie wszystkie zależności między roślinach są nam do końca znane. Tym cenniejsze stają się własne, wieloletnie obserwacje i wymiana informacji między praktykami-ogrodnikami, które pozwalają na tworzenie prawidłowych zestawień roślinnych. Stąd wniosek, że nie tylko estetyka powinna decydować o wyglądzie naszego ogrodu.

Czytaj także:

- Ogród przyjazny dla ptaków

- Kolorystyka ogrodu

- Zastosowanie gatunków rodzimych roślin w ogrodach

- Główne zasady projektowania ogrodów

 


Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych oraz funkcjonalnych. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Dowiedz się więcej jak wyłączyć ciasteczka. Nie pokazuj więcej tego komunikatu